راه هوایی کودک خردسال تقریباً به باریکی یک نی نوشابه است. کودک همه‌چیز را به دهان می‌برد و تا چند سالگی هنوز جویدن کامل را یاد نگرفته است. به همین دلیل خفگی با غذا و اشیای کوچک، یکی از علت‌های مهم آسیب و مرگ کودکان زیر پنج سال است.

خوراکی‌های پرخطر

تا حدود چهار پنج‌سالگی، این خوراکی‌ها را یا ندهید یا به شکل ایمن آماده کنید:

آجیل کامل مثل پسته، بادام، فندق و گردو، و نخودچی و تخمه؛ به‌خصوص در شب یلدا و نوروز حواستان به ظرف آجیل باشد. آجیل را آسیاب کنید یا به شکل کره‌ی نرم و لایه‌ی نازک بدهید.
انگور، گوجه‌ی گیلاسی و زیتون؛ آن‌ها را از طول به چهار قسمت ببرید.
سوسیس؛ اول از طول نصف کنید و بعد به تکه‌های ریز ببرید.
ذرت بوداده، آبنبات سفت، نقل، آدامس و پاستیل
هویج و سیب خام و سفت؛ رنده یا نرم‌پخته کنید.
تکه‌های درشت گوشت و مرغ؛ ریز و ریش‌ریش کنید.
میوه‌های هسته‌دار مثل گیلاس، آلبالو و خرما؛ هسته را بیرون بیاورید.

کودک باید نشسته غذا بخورد، نه در حال دویدن، بازی یا خندیدن. موقع غذا خوردن کنارش باشید و به خواهر و برادرهای بزرگ‌تر بگویید به نوزاد خوراکی ندهند.

اشیای پرخطر

هر چیزی که از داخل لوله‌ی مقوایی دستمال توالت رد شود، برای کودک زیر سه سال خطر خفگی دارد؛ مثل سکه، تیله، درِ بطری، مهره و قطعه‌های ریز اسباب‌بازی. بادکنک، چه باد نشده و چه ترکیده، از خطرناک‌ترین‌هاست.

دو مورد نیاز به دقت ویژه دارند. باتری سکه‌ای، که در کنترل تلویزیون و ترازو و اسباب‌بازی‌ها پیدا می‌شود، اگر بلعیده شود می‌تواند در کمتر از دو ساعت مری را بسوزاند. بلعیدن بیش از یک آهنربای کوچک هم ممکن است به روده‌ها آسیب جدی بزند. در هر دو حالت، حتی اگر کودک حالش خوب است، منتظر علامت نمانید و فوراً به اورژانس بروید.

خفگی را از کجا بشناسیم؟

اگر کودک سرفه‌ی محکم می‌کند، گریه می‌کند یا حرف می‌زند، یعنی هوا رد می‌شود. بگذارید سرفه کند، کنارش بمانید و به پشتش نزنید یا انگشت در دهانش نکنید.

اگر نمی‌تواند سرفه کند، گریه کند یا صدایی دربیاورد، دست به گلویش می‌برد و رنگش سرخ یا کبود می‌شود، راه هوایی بسته شده است. فوراً کمک‌های اولیه را شروع کنید و از کسی بخواهید با ۱۱۵ تماس بگیرد. اگر تنها هستید، تلفن را روی بلندگو بگذارید.

کمک‌های اولیه برای نوزاد زیر یک سال

نوزاد را روی ساعدتان به شکم بخوابانید، طوری که سرش پایین‌تر از بدنش باشد. فک او را با دستتان نگه دارید، نه گلویش را، و ساعدتان را روی ران خود تکیه دهید.
با پاشنه‌ی دست، تا ۵ ضربه‌ی محکم بین دو کتف او بزنید.
اگر جسم بیرون نیامد، نوزاد را روی ساعد دیگرتان به پشت برگردانید، باز هم با سر پایین‌تر. دو انگشت را وسط قفسه‌ی سینه، کمی پایین‌تر از خط نوک سینه‌ها بگذارید و تا ۵ فشار محکم رو به پایین بدهید.
پنج ضربه به پشت و پنج فشار روی سینه را تکرار کنید تا جسم بیرون بیاید یا نوزاد بیهوش شود.

برای نوزاد زیر یک سال هرگز فشار روی شکم انجام ندهید.

کمک‌های اولیه برای کودک بالای یک سال

پشت کودک بایستید یا زانو بزنید تا هم‌قد او شوید و او را کمی به جلو خم کنید.
فشار شکمی (مانور هایملیک) بدهید: دست‌هایتان را از زیر بغلش دور شکمش حلقه کنید، مشت یک دست را کمی بالای ناف و پایین‌تر از انتهای جناغ سینه بگذارید، دست دیگر را روی آن قرار دهید و مشت را با حرکتی سریع و محکم رو به داخل و بالا بکشید.
فشارها را پشت سر هم تکرار کنید تا جسم بیرون بیاید، کودک بتواند نفس بکشد، سرفه کند یا حرف بزند، یا بیهوش شود.

هیچ‌وقت کورکورانه انگشت در دهان کودک نکنید؛ ممکن است جسم را پایین‌تر هل دهید. فقط اگر جسم را به‌وضوح می‌بینید و به‌راحتی در دسترس است، آن را بردارید.

اگر کودک بیهوش شد

او را روی سطح سفت بخوابانید و اگر هنوز با ۱۱۵ تماس گرفته نشده، فوراً تماس بگیرید. احیای قلبی‌ریوی را شروع کنید؛ کارشناس اورژانس پشت تلفن قدم‌به‌قدم راهنمایی‌تان می‌کند. خواندن این مطلب جای تمرین عملی را نمی‌گیرد؛ دوره‌های کمک‌های اولیه‌ی جمعیت هلال احمر را برای همه‌ی مراقبان کودک در نظر بگیرید.

بعد از حادثه؛ چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

هر کودکی که برایش ضربه به پشت، فشار سینه یا فشار شکمی انجام شده است؛ حتی اگر حالش خوب است، همان روز معاینه شود
سرفه، خس‌خس یا تنفس صدادار که بعد از بیرون آمدن جسم ادامه دارد؛ ممکن است تکه‌ای به ریه رفته باشد
آبریزش دهان، امتناع از خوردن، استفراغ یا درد قفسه‌ی سینه بعد از بلعیدن یک جسم
بلعیدن باتری سکه‌ای یا آهنربا؛ در این مورد فوراً به اورژانس بروید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید